السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

6

تفسير الميزان ( فارسي )

و كلمه « اجنحة » جمع « جناح » است ، كه در پرندگان به منزله دست انسان است ، و پرندگان به وسيله آن پرواز مىكنند ، و به فضا مىروند و برمىگردند ، و از جايى به جاى ديگر نقل مكان مىكنند . وجود فرشتگان نيز مجهز به چيزى است كه مىتوانند با آن كارى را بكنند كه پرندگان آن كار را با بال خود انجام مىدهند ، يعنى ملائكه هم مجهز به چيزى هستند كه با آن از آسمان به زمين و از زمين به آسمان مىروند ، و از جايى به جاى ديگر كه مامور باشند مىروند ، قرآن نام آن چيز را « جناح » ( بال ) گذاشته ، و اين نامگذارى مستلزم آن نيست كه بگوييم ملائكه دو بال نظير بال پرندگان دارند ، كه پوشيده از پر است ، چون صرف اطلاق لفظ مستلزم آن جناح ، نيست ، هم چنان كه الفاظ ديگرى نظير جناح نيز مستلزم معانى معهود نمىباشد مثلا ، وقتى كلمه عرش و كرسى و لوح و قلم و امثال آن را در باره خداى تعالى اطلاق مىكنيم ، نمىگوييم عرش آنها و كرسى و لوح و قلمش نظير كرسى و لوح و قلم ماست ، بله اين مقدار را از لفظ جناح مىفهميم كه : نتيجه اى را كه پرندگان از بالهاى خود مىگيرند ، ملائكه هم آن نتيجه را مىگيرند ، و اما اينكه چطور آن نتيجه را مىگيرند از لفظ جناح نمىتوان به دست آورد . جمله * ( « أُولِي أَجْنِحَةٍ مَثْنى وَثُلاثَ وَرُباعَ » ) * صفت ملائكه است ، و كلمه « مثنى » و « ثلاث » ، و كلمه « رباع » هر سه الفاظى هستند كه بر تكرار عدد دلالت دارند ، يعنى كلمه « مثنى » به معناى دو تا دو تا است ، و كلمه « ثلاث » به معناى سه تا سه تا ، و كلمه « رباع » به معناى چهار تا چهار تا است . گويا فرموده خداوند بعضى از فرشتگان را ، دو بال داده و بعضى را سه بال ، و بعضى را چهار بال . و جمله * ( « يَزِيدُ فِي الْخَلْقِ ما يَشاءُ » ) * - بر حسب سياق ، خالى از اشاره به اين نكته نيست ، كه بعضى از ملائكه بيش از چهار بال هم دارند . * ( « إِنَّ اللَّه عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ » ) * - اين جمله تمامى مطالب قبلى را تعليل مىكند ، ممكن هم هست تنها تعليل جمله اخير باشد ، ولى احتمال اول روشنتر به نظر مىرسد . بحث روايتى در كتاب بحار از كتاب اختصاص نقل كرده كه وى به سند خود از معلى بن محمد ، و او با اسقاط نام راويان از امام صادق ( ع ) روايت كرده كه فرمود : خداى عز و جل